Giderek küçülüp hafiflerken bir yandan da güçlenen ve "akıllanan" bir cihaz: Cep telefonu, şimdilerde akıllı telefon. Artık firmalar işlerini görmesi için personeline masaüstü ve hatta dizüstü bilgisayarlar değil, akıllı cep telefonları veriyor. 

Dünyada da cep telefonu kullanımı hızla artıyor...

Resmi ve/veya kurumsal kayıtlara göre ülkemizde cep telefonu kullanımı, yani mobil sektör, 2011 'den bu yana %141 büyüdü. Nüfusun %89.9 'u çeşitli amaçlarla cep telefonu kullanıyor. Çocuk ve ergenlik dönemindeki 6-16 yaş grubunun büyük kısmı (%92) cep telefonlarını konuşma amacıyla kullanıyor. Bunu oyun oynama (%67), mesajlaşma (%65) ve internete girme (%31) izliyor. Cep telefonundan internete girme oranı tüm yaş gruplarında en yüksek ergen ve erken yetişkinlerde (%30). Belki de hiçbir teknoloji topluma ve özellikle çocuk ve ergen yaş gruplarına, bu yoğunlukla girmedi. Cep telefonunun etkilerini incelemek için üniversitelerde 2013 'den bu yana "Mobiloloji" bölümleri kurulmakta.

Cep telefonlarının yararları olduğu kuşkusuz...

Birilerinle konuşmak için artık onun yanına gitmeniz gerekmiyor, bir sabit telefon da bulmak da gerekmiyor. Kişi tuşların hemen ötesinde. Böyle olunca, insanların birbiriyle iletişimi çok büyük çapta kolaylaşıyor, dolayısıyla iletişim artırıyor. Günlük yaşamın hız ve kalitesi artırıyor. Kolay iletişim aile, arkadaşlık ve iş ilişkilerinin daha çabuk ve kolay kurulmasını sağlıyor. Sosyal destek sağlanıyor. Ebeveyn ve çocuklar birbirine kolayca erişebiliyor. Cep telefonlarının sağladığı erişilebilirlik, her şeyin ötesinde, güvenlik açısından, acil durumlar hakkında hemen bilgi sahibi olmak ve gereğini yapmak açısından büyük önem taşıyor. Özellikle ergenlerde cep telefonları bir statü sembolü, gösteriş için edinilen bir tüketim aracı. Son model ve iyi marka telefona sahip olmak ergenin akran gruplarınca tanınmasını, bu gruplara girmesini sağlamanın yolları arasında.

Cep telefonlarının zararlarına gelince...

Zararlı etkilerin başında cihaz bileşenlerinin toksik etkileri ve konuşma süresi uzadıkça olumsuz etkileri katlanarak artan elektromanyetik radyasyon geliyor. Cep telefonları sosyal iletişimi artırıyor ancak bu iletişim karşı karşıya gelen iki kişinin iletişiminden niteliksel olarak farklı. Mesaj içeriğini anlamada insanlar mesajın sadece bilişsel içeriğini değil, duygusal içeriğini de analiz ederler. Bunu yapabilmek için de mesaja ilişkin öğelerin sadece işitilen kısmını değil, görülen, koklanan vb tüm kısımlarını ayrıca da mesajı iletenin beden dilini analiz ederler. Genelde cep telefonu kullanımında geçerli olan ve sadece işitilen kelimelerle yapılan kısıtlı kanallı iletişim, çok karmaşık bir yapıya sahip olan insanoğlunun doğasına uygun değil. Doğal olmayan iletişim, gelişmekte olan çocuk ve ergenlerin uyumu ve ruh sağlığını tehdit ediyor. Saldırganlık, öfke patlamaları, sosyal ortamlardaki uygunsuz ve uyumsuz davranışlar, iletişimini cep telefonu üzerinden sağlayan çocuk ve ergenlerin ebeveynlere verdiği alarm sinyalleri.

Cep telefonları üzerinden makul sürelerin ötesinde yapılan konuşma, mesajlaşma,  oyun oynama veya internete girme; yüz yüze sosyal ilişkilerden, spor yapma, oyun oynama ve tabii ki ders çalışmadan çalınan zaman. Beden dilini anlama, duyguları tanıma, empati kurma becerilerini geliştirmeden de çalınan zaman. İnsanoğlu dikkatini iki veya üç ayrı şeye bölebilir. Cep telefonu kullanılırken başka bir şeye daha dikkat etmek çok zor. Bilimsel çalışmalar cep telefonunu kullanırken sadece onla yürütülen etkinliğe dikkat edildiğini, diğer şeylerin algılandığını, ancak ne kadar ne kadar önemli de olsa onların fark edilmediğini gösteriyor. Yani, cep telefonu üzerinden yapılan bir etkinlik sırasında kişi diğer şeylere  "bakıyor ama onları görmüyor".

Cep telefonları bağımlılık yapıyor...

Bağımlının örneğin mesajlaşması seçimli değil dürtüsel bir etkinlik. Kişi mesajlaşma etkinliği yapmadan kendini alıkoyamıyor. Bunun engellenmesi dürtüsel davranışın engellenmesi demek oluyor ki bu da saldırganlığa yol açıyor. Cep telefonu kullanım süresi ile obezite arasında ilişki olduğuna işaret eden çalışmalar var. Cep telefonları beyindeki doyma ile ilgili merkezleri ve beyin sıvılarını olumsuz olarak etkiliyor.  Doyduğunu anlamayan kişi yemeye devam ediyor. Sonuç olarak kişide, çağın en önemli sorunları arasında yer alan obezite oluşuyor.  

Cep telefonlarının büyük yararları var...

Ancak çok sayıda ve çeşitlilikte zararları da var. Uzmanlara göre, 12 yaşın altındaki çocuklar idealde cep telefonu kullanmamalı, 13-20 yaş arasındakiler ise bu cihazı acil durumlarda kullanmalı. Yararları göz önüne alındığında, bu gibi saptamaların uygulanabilirliği düşük.

Ebeveynler ne yapmalı...

"Her şeyin fazlasının zarar olduğu"  saptamasından hareketle, ebeveynler, cep telefonu kullanımını makul sürelerde tutmak için önlemler almalıdır. Bunu da yasaklar koyarak değil, çocuk ve ergenlerin dikkatini başka yöne çeken, onların ilgi duyabileceği alternatif etkinlikler düzenleyerek yapmalıdır.  

> Bize Sorun