Özellikle ilkokul çağında çocuğu olan ailelerin büyük bir çoğunluğu bu terimleri biliyor. Zira kendi çocuğu veya bir yakınınki için bu terimler kullanılmakta Bu terimleri öğretmenler de çok rahat kullanıyor, çocuğunda dikkat eksikliği veya hiperakitivite olduğu konusunda anne ve babaları uyarıyor. 

Günlük hayatın içine girmiş olan ve rahatça kullanılan bu kelimeler aslında tıbbi terimlerdir, tıbben ele alınması gereken bozuklukları ifade ederler. Söz konusu hastalığın adı da Dikkat Eksikliği Hiperakitivite Bozukluğu (DEHB) ’dur. DEHB, belirtileri açısından, tek bir hastalık değildir, DEHB ’in üç ayrı çeşidi vardır. Bazı hastalarda sadece dikkat eksikliği, bazılarında sadece hiperaktivite ve dürtüsellik vardır. Üçüncü grupta her iki belirti bir arada görülür. DEHB ’e Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı uzmanı tedavi eder ve bunu da öncelikle ilaç kullanarak yapar.  

İstatistiklere göre dünyada DEHB çocuklarda görülen ikinci en sık ruhsal bozukluktur. Çocukların 1.7% ile 17.8% ’inde tanılanmış DEHB vardır.  Bozukluğa erkek çocuklarda daha sık rastlanmakta, DEHB olan çocuklarda oran her iki erkek çocuğa karşılık bir kız çocuk olmaktadır. Bu oran 6’ya 1’e kadar değişebilmektedir. 

Ne Gibi Davranışlar DEHB ’e İşaret Eder? 

Aileler için kritik soru şudur; kendi gözlemlediklerinin veya öğretmenlerin uyarılarının gerçek olup olmadığı yani çocuğunda dikkat eksikliği ve/veya hiperaktivite bulunup bulunmadığı. DEHB tanısı temel olarak çocuğun davranışı gözlemlenerek veya davranışlar konusunda aile üyeleri sorgulanarak koyulur. Dikkat eksikliğine ödev yaparken dikkatsizce hatalar yapma, dikkat dağınıklığı, ödevleri ve günlük hayattaki işler tamamlayamamak, iş ve görevleri düzenlemede sıkıntı çekmek gibi davranışlar bulunur. Hiperakitivite ve dürtüsellik yerinde oturamama, kıpır kıpır olma, devamlı hareket halinde olma, çok konuşma, soruyu dinlemeden veya soru bitmeden cevabı yapıştırma, başkalarını lafını kesme gibi davranışlar bulunur. 

Çocuğunuzun bu gibi davranışları var mı? 

Bu soruyu cevaplamak bayağı zor olabilir. Davranışlar o kadar sıradan ki, neredeyse her çocukta bunların bazıları gözlenebilir. Örneğin söz kesmeyi ele alacak olursak… başkalarının sözünü herkes zaman zaman kesebilir. ”Bu davranış çocuğumda var” diyebilmek için laf kesmenin ne sıklıkta yapılıyor olması lazım? Ve sorular böylece devam eder.  Bu nedenledir ki uzmanlar DEHB tanısı koyarken ek araçlara başvurur. Bu ek araçlar standardizasyonu yapılmış olan psikolojik testlerdir. Veya beynin çalışma biçimi konusunda da bilgi verebilen nöropsikolojik testlerdir. Dikkat ve dürtüselliği güvenilir ve doğru bir şekilde ölçen standart testler ülkemizde de bulunmaktadır.  

Aileler Ne Yapmalı?  

Gözlemlerine, öğretmenlerin ve yakınların değerlendirmelerine göre çocuğunda DEHB olabilecek aileler ne yapabilir? Öncelikle, yukarıda bazı örnekleri verilmiş olan davranışların çocuklarında bulunup, bulunmadığı konusunda bir öndeğerlendirme yapabilirler. Daha sonra da çocuklarına psikolojik veya nöropsikolojik testlerin uygulanmasını sağlayabilir, onların dikkat durumunu ve hiperaktivite/dürtüsellik davranışlarını ölçtürebilirler. Bu testlerde çocuğun dikkat ve/veya hiperaktivite/dürtüsellik puanları norm ortalamalarına göre yüksek çıkarsa bir Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı uzmanına başvurmayı düşünebilirler. 

> Bize Sorun